Chaos leidt tot orde

0
1883

Een bedrijf is als een systeemelement in een economische setting van vraag en aanbod in een organissch sociale setting van bedrijf en klant, in een fysieke setting van gebouw en omgeving. Iedere keer als er iets in de omgeving van het bedrijf verandert, verandert het levensvatbare bedrijf mee. Dit is de battle of the fittest, zoals Darwin die beschreef. Echter wie slim is beseft dat het omgekeerde ook kan: Door het bedrijf te veranderen kun je omgeving veranderen. Wie bereid is tegendraads te denken ontwikkelt nieuwe inzichten. Dit is in essentie innovatie.

Beheer is reactief en stabiel, het binnen veilige marges meebewegen met de vraag. Het bedrijf wijzigt het aanbod telkens in de richting van wat door de klant gevraagd wordt om de klant of het marktaandeel te behouden. Dit is een optimalisatieproces waar een evenwicht wordt gevonden op factoren als prijs, kwaliteit, tijd, organisatie en informatie/communicatie. De klant denkt en kijkt mee in dit proces. Een ‘black box’ wekt onmiddelijk wantrouwen. Het bedrijf zoekt voortdurend naar een optimale balans tussen het belang van het bedrijf (standaard, productievolume, lage kosten) en de wensen van de klant (maatwerk, lage prijs, service en onderhoud, klachten). De koop wordt gesloten door onderhandeling over de variabelen die voor de klant te beïnvloeden zijn. Invloed van de klant drukt de kwaliteit omhoog en de prijs omlaag en legt dus spanning op de winstmarge. Niettemin is de klant altijd bereidt om een prijs te betalen die het bedrijf, aandeelhouders en medewerkers ook een boterham garandeert. De klant en het bedrijf maken samen een rationele afweging.
Concurentie in deze markt betekent een voortdurende optimalisatie, met een beetje minder iets meer weten te bereiken.Het bedrijf is afhankelijk van de omvang in te delen in afdelingen, met functies, taken en bevoegdheden. Alle functies zijn idealiter erop gericht om de winstmarge te verhogen, zonder de klant te verliezen. Een concurrent die optimaliseert is makkelijker te volgen dan een concurrent die innoveert. Alles in het bedrijf draait om een prijs/prestatieafweging van mensen, middelen en productkwaliteit. Medewerkers werken snel en efficiënt en routinematig. Het accent ligt op vakmanschap en functiescheiding. Er is een kwaliteitshandboek en er wordt scherp gelet op het verbeteren van fouten en fouten voorkomen.

 

Innovatie is loskomen van de klant
Wat een bedrijf echt in het bestaansrecht bedreigt is concurrentie die sterk innoveert en een nieuwe prijs/kwaliteit product realiseert dat voorheen niet bestond (denk aan: de t-ford, de televisie, de mobiele telefoon). Innovatie is in tegenstelling tot beheer een creatief proces. Het is de klant verleiden om uit de comfortzone te stappen en mee te investeren in de toekomst. Om te kunnen innoveren is lef nodig. Het vergt investeringen die mogelijk niets opleveren. Het gaat erom je tijd vooruit te zijn of te komen. Iets dat afwijkt van de massa (standaard) en tegemoet komt aan de wens van de klant om af te wijken (mode), of juist om mee te doen met iets nieuws (rage). Iets dat niet makkelijk navolgbaar is en gemakkelijk te beschermen. De idee is dat de klant bereidt is flink te betalen voor emotie.

Innovatie levert niet altijd iets nieuws op. Het levert iets zeldzaams op (Denk aan Lourdes). Het creëert schaarste (Denk aan de prijs van antiek). Het is moeilijk navolgbaar (kunstzinnig) en eenvoudig beschermd (auteursrecht). De prijsbepaling zit een black box (de klant betaalt veel meer dan de kosten). Schaarste is een risico op zichzelf. Als een product niet snel genoeg verkrijgbaar is of niet te vinden is voor de klant, wordt het niet verkocht. Investeren in communicatie en informatie is van het hoogste belang om de klant zowel te bereiken als te verleiden. Innoveren is goud zoeken. Velen zoeken en weinigen vinden goud. Medewerkers wijken af. Ze nemen met minder loon genoegen en gaan voor de bonus of de winstdeling. Ze zijn lotgebonden en werken hard, zelfstandig en nauw samen. Ze zijn assertief en gaan confrontaties aan met elkaar en de leiding.

Reorganiseren

Grote/rijke bedrijven wachten vaak de innovatie af. Met geld in kas kan je immers ook reorganiseren om de innovatie te volgen. Je kan een innovatie ook kopen of scouten en inlijven (denk aan een voetbalclub). Dan neem je de tijd om even te reorganiseren om het product met slagkracht naar de klant te brengen. Reorganiseren is een proces dat tijd vraagt. Met name het leerproces (training, om, bij en nascholing) vergt tijd en aandacht en gaat ten koste van productie en verkoop. Bedrijven die makkelijk reorganiseren hebben een flexibele organisatie met zelfdenkende afdelingen en teams (in de paralel met voetbal: spelers). Er wordt projectmatig georganiseerd en wanneer nodig kan snel worden gehandeld en omgeschakeld. Mensen zijn geselecteerd op competenties en zijn binnengehaald op professionaliteit en niet op vakmanschap. Ze zijn meer generalistisch dan specialistisch. Ze blinken uit en hebben zelfvertrouwen. Ze passen zich gemakkelijk aan. Ze pompen om niet te verzuipen.


Saneren

De derde manier om met grote veranderingen om te gaan is saneren. Dit is de minst leuke variant, omdat onderdelen worden afgestoten en mensen hun baan verliezen. Aan saneren worden hoge eisen gesteld. Processen zijn zwaar aan regels gebonden en er is veel eenrichtingsverkeer van de directie of het hoofdkantoor naar het organisatieonderdeel dat wordt afgestoten, geliquideerd of verkocht. In kleine bedrijven gaat het om ontslag van medewerkers in grote bedrijven gaat het om een sociaal plan, outsourcing en overname. Saneren is afscheid nemen van wat niet voldoende rendeert of verlies lijdt. Saneren is een manier van aanpassen aan het verlies van klantenkring. Er is geen houden aan. Om te overleven moet kapitaal worden vrijgemaakt voor de onderdelen die nog net wel renderen of die nog kansen bieden voor de toekomst. Saneren is redden wat er te redden valt of met man en muis vergaan. Hierbij vallen slachtoffers die elders een goed heenkomen proberen te vinden.

Medewerkers hebben geen keus anders dan te accepteren wat ze overkomt. Pakken wat je pakken kan aan afscheidpremies en sociaal beleid en op naar het arbeidsbureau of een reïntegratiebedrijf voor een nieuwe toekomst en in het ergste geval de WW in of de bijstand. Welke reactie in welk geval nodig is en hoe je kan anticiperen op wat er komen gaat om de ellende voor te zijn is een specialisme van ACE Productions. In plaats van het lot af te wachten, kan je het ook telkens tegemoet treden. Het leven als een avontuur zien is een stuk leuker dan het leven als een bestemming van het lot. De Socratische methode is een manier die u en uw medewerkers kan helpen om een cultuurverandering door te voeren binnen dagen. Uw kracht wordt bepaalt door synchroniciteit. Orde ontdekken in de chaos en voor het moment weten welke actie nodig is. Een sterk bedrijf anticipeert, vaart voor of aan de wind en wijzigt koers om averij en aanvaringen te voorkomen. In elke situatie wordt snel, rap en gedisciplineerd gehandeld. Er is tijd voor vertier en ontspanning en aan boord zijn is leuker dan aan de wal staan.

De Socratische Methode vertaald naar nu

Socrates wordt algemeen gezien als grondlegger van de wetenschapsfilosofie. De Socratische Methode is een manier om tot ware kennis (over de ideeënwereld) te komen. Socrates ging daarvoor in gesprek met zijn leerlingen waarvan Plato de bekendste is. Plato is ook bekend als de leerling die de gedachten en ideeën van Socrates aan het papier heeft toevertrouwd en dus min of meer aan ons overgedragen heeft. De Socratische Methode lijkt uit te gaan op wat nu wel de ‘wisdom of the crowds’ wordt genoemd. De meeste mensen hebben in hun hoofd wel een soort beeld van het abstracte (de eigenschap, de vorm). De methode gaat uit van het feit dat kennis van velen beter is dan de kennis van één (objectiviteit is feitelijk intersubjectiviteit).

De Socratische Methode volgt drie eenvoudige stappen (submethoden) die kennis in de vorm van theoretische beginselen en stellingen uit mensen trekt, vervolgens probeert die theorieën te ontzenuwen, tot de beste theorie overblijft. De beste theorie verklaart de meeste verschijnselen van onze werkelijkheid en vindt de meeste instemming bij de groep. Het is de beste kennis die we hebben. De wetenschap heeft deze principes nooit meer losgelaten. Het is een eenvoudige werkwijze die gemakkelijk met een groep te doen is en die sneller en beter werkt dan een ingewikkeld managementinformatiesysteem of uitgebreide wetenschappelijke studies. Het is de methode die ons door de eeuwen gebracht heeft waar we nu zijn. Beproefd, betrouwbaar, goedkoop en eenvoudig te doen.

 

De drie submethodes

Anamnese: het ‘zich herinneren’ van de vormen der ideeënwereld. Modern vertaald is dit proces een brainstorm. Belangrijk is zoveel mogelijk persoonlijke ideeën (mag ook uit boeken, van tv, van internet of uit eigen opleiding en ervaring komen) te vinden zonder elkaar te bekritiseren. De groep kan individueel werken of in kleine groepjes. De bedoeling is zoveel mogelijk mechanismen, modellen en theorieën te bedenken over wat er zich in de (huidige, nabije of toekomstige) werkelijkheid afspeelt (dit is een inductief proces). Wat is er mogelijk aan de hand? Wat gaat er gebeuren als we niets doen? Wie is onze klant? Wat is er mis met ons huidige product of visie? Hoe ziet onze nieuwe visie of het nieuwe product eruit. Hoe komen we tot betere samenwerking of een efficiënter bedrijfsproces?

Hermeneutiek (hermêneutikê technê) is de methode waarmee Socrates probeert grip te krijgen op het transcendente ‘zijnde’, de vormen, door middel van ‘lagere’ zaken zoals het dagelijks leven en specifieke redeneringen. Hiermee toetst hij de theorie aan zijn waarneming van de werkelijkheid. Ieder voorbeeld uit de praktijk waarbij de theorie de werkelijkheid tegenspreekt is de theorie fout (deductie en falsificatie). Vertaald wordt dit: Wat klopt en wat klopt niet? Zijn er andere bedrijven die dat doen of gaan doen? Hoe zijn de ervaringen daar? Zijn er vergelijkbare voorbeelden te bedenken die (al) werken? Wat gebeurt daar of wat gebeurde daar? Wat vinden we er zelf van? Geloven we er in?

Maieutiek: de ‘kunde van de vroedvrouw’, iemand helpen met het baren van nieuwe kennis over de werkelijkheid. Socrates helpt hiermee iemand met het vinden van de beste verklaring. Vertaald naar nu, is het in deze fase voor een bedrijf zaak om te bepalen wat de beste strategie is om de werkelijkheid (markt) weer naar haar hand te zetten (dit is toepassing van nieuw geleerde en gedeelde kennis). In deze fase past bijvoorbeeld ook een visie-ontwikkeling en/of een sterkte zwakte analyse. Het is de aanzet tot het veranderingsproces (optimalisatie, innovatie, reorganisatie, sanering) of een veranderprogramma (groter bedrijf). Het product kan een doel-interventiematrix zijn, van een of meer programma’s met een of meer concrete projecten.
 
In bovenstaande stappen gebruikt Socrates afwisselend een dialoog die Ironie, spot of zelfspot heet: hij doet alsof hij de redenering van zijn gesprekspartner volgt, terwijl later blijkt dat hij het niet met hem eens is (‘ja, maar’). Vaak leidt dit vervolgens tot een dialoog die veel lijkt op debat of uitdaging met de naam Elenchus: het op de proef stellen van de opvattingen van een tegenstander door debat (‘ja en’ of ‘nee, want’).

De Socratische methode zoals toegepast door ACE Productions

Het doel van dit proces voor een bedrijf is te onderzoeken welke principes van vraag en aanbod er verscholen liggen in de door u en uw medewerkers waargenomen omgeving. Wat kan de oorzaak zijn van het huidige bedrijfsresultaat? Zijn deze principes er en zijn ze bruikbaar? Zo ja: Met welke methode kunnen we ze dan bevatten?

En wat leren we van die principes? Hoe zijn ze van aard en hoe kunnen we er gebruik van maken om ons resultaat te verbeteren? Het proces is uit te voeren in verschillende groepen en samenstellingen, in kleine en in grote bedrijven en in afdelingen bij de directie, bij klanten en bij aandeelhouders of bestuurders. Het is ook mogelijk de techniek toe te passen met een groep met een gemixte samenstelling van klanten, samenwerkingspartners, toeleveranciers, medewerkers, directieleden, afdelingshoofden etcetera. ACE Productions levert een gespreksleider, bereidt het proces voor en houdt de regie. Na de discussie zorgt ze voor een eindproduct in de vorm van een visie, een blauwdruk, een concept, een demo of een plan voor onderzoek, strategie of tactiek.

Ironie en Elenchos worden door de gespreksleider of deelnemers gebruikt om aan te tonen waar de kennis tekort schiet. Wanneer de groep door discussie met de gespreksleider op een punt komt dat de groep eigenlijk niets of weinig zeker weet (chaos), kan het echte werk beginnen. De gespreksleider gaat nu proberen, door de juiste vragen te stellen, te voorschijn te krijgen wat de groep wél kan weten. De gespreksleider stelt dan de vragen, maar geeft niet de antwoorden: die komen uit de groep deelnemers zelf. Elke deelnemer gaat bezig zijn essentie of het hart van zijn bedrijf te onderzoeken, om zijn kennis (orde en regels) over de omgeving wakker te maken. De gespreksleider stelt existentiële vragen naar bestaansrecht – product/ toegevoegde waarde voor de klant – en levensvatbaarheid – brood op de plank/winst).

Die kennis wordt samengevoegd tot het gewenste resultaat. Deze kennis komt niet van de gespreksleider, maar van de groep, door middel van anamnese. De gespreksleider helpt alleen bij het te voorschijn komen van deze kennis (samenvatten, formuleren van het nieuwe idee en de regels die daarbij horen, zgn. maieutiek).

De kennis die op deze wijze ontstaat voor u en uw medewerkers heeft veel voordelen. Ze is in uw bedrijf uitgevonden en is dus uw eigendom. Ze is gedeeld met uw medewerkers en onder hun waarneming getoetst. U heeft dus direct draagvlak bij deze groep en enthousiasme. Het resultaat is een nieuwe visie, nieuw elan, een nieuwe doordachte en/of nader te onderzoeken theorie. Kortom iets waarmee u snel aan de slag kunt om weer de beste te worden in de markt.

 

Slotopmerking

‘Keep it simple and stupid and learn from it’. Volgens Plato is de ziel/essentie van iets onsterfelijk en hebben mensen voor de geboorte de vormen van de werkelijkheid aanschouwd. Bij ideevorming is het alleen zaak om zich deze vormen opnieuw te herinneren. In deze zin is creatie, het opnieuw bedenken van de werkelijkheid. Een goed uitgangspunt voor als de oude regels niet meer lijken te werk

DELEN
Volgend artikelColumniste voor VVAO en Redly Serious
Joost verbindt in zijn profiel de vier O's - Ondernemer - Onderwijs - Onderzoek - Overheid Ervaring: Joost heeft veel ervaring in publiek-private setting. Hij verbindt innovatie en onderzoek in bedrijven met vernieuwing in onderwijs en opleiding. Zijn belangstelling gaat uit naar twee onderwerpen: 'Organizational alignment', werkt een organisatie van visie tot uitvoering aan dezelfde resultaten. Het tweede onderwerp is hier nauw aan verbonden: 'performance management' krijgen mensen de ruimte om het beste uit zichzelf te halen voor de organisatie en de klant. Doel: Alles leren en weten wat er te leren en te weten is over besturing van organisaties. Persoonlijkheid: Joost is resultaatgericht, een professionele doener, hij gaat voor resultaten en een goed rendement. Door zijn focus op de behoefte van de klant verbindt hij zich met alle stakeholders om te komen tot de beste win-win. Joost doet zijn werk met gevoel voor humor en ruimte voor ontspanning en werkplezier. Specialiteiten: - Helicopter view - Visie/missie, onderzoek naar bestaansrecht en levensvatbaarheid. - Strategievorming en planning met als doel organizational alignment. - Performance management, het gebruik van kennismanagement en HRM in werkprocessen. - Organisatieverandering, door innovatie nieuwe technologie naar binnen halen. - Systematisch, creatief en flexibel te werk gaan

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here